Rinnastai yhtysvirkeh
Rinnastai yhtysvirkeh on moine y'htysvirkeh, kudaman kogomukseh
kuulutah sintaksiellizesti samanverdazet iččenäzet
yksinäsvirkehet. Net yhtistytäh yhtysvirkeheh intonatsien libo
rinnastuskonjunktoin avul.
Yhtysvirkeh konjunktanke
Rinnastajat yhtysvirkehet jagavutah eri joukkoloih merkičyksen
puoles da sen konjunktan mugah, kudamua käytetäh virkehes:
-
rinnastajat yhtysvirkehet yhtistyskonjunktoinke:
Pertis kuului gituaran soitto, i silkeskie sih yhtyi naizen iäni.
Tuuli ulvoi täytty vägie, da kodvazen peräs rubei räčkämäh jyrygi.
Hänel kivettih sivut, sego jallat ollah huonos kunnos.
Tämän joukon virkehis enimyölleh ilmoitetah erilazii
aigumerkičyksii: yhtenaigastu libo jälletyksellisty teguo.
-
rinnastajat yhtysvirkehet eroituskonjunktoinke:
Tytötgo ei ehtitty tulla, vai brihačut liijan äijäl kiirehtettih.
Sinä libo ruat kai ruavot kunnolleh, libo kino jiäy kaččomattah.
Sano sinä, eiga toizet sanotah.
Tämän joukon virkehet ozutetah tapahtumien jälletysty libo yhten
niilöis tovekse muuttumistu
-
rinnastajat yhtysvirkehet vastuskonjunktoinke:
Hyvä juohtuu, a paha ni unohtu ei.
Olis oksien kuarzijua, ga vähä on puunkuadajua.
Rahvas eletäh eri luaduh, vaiku muah mennäh yhtenjytyi.
Tämän joukon virkehis ilmoitetah vastukohtazii tapahtumii.
-
rinnastajat yhtysvirkehet sellityskonjunktoinke:
Ildupäiväl rodih vihmu, ilmaigo piäsköit lenneltih alahan.
Vezi oli ihan jiähine, äski käit kohmistuttih.
Tämän joukon virkehet sellitetäh syyn da sen jälgehyön kosketuksii.
Rinnastajah yhtysvirkeheh kuulujat yksinäsvirkehet eroitetah toine
toizes pilkul.
Yhtysvirkeh konjunktattah
Yksinäsvirkehet voijah liittyö toine toizeh da yhtistyö
yhtysvirkehekse konjunktoittahgi. Silloi paistes net virkehet
eroitetah intonatsiel, a kirjuttajes erilazil välimerkilöil -
pilkul, pilkul čökkienke, kaksosčökkiel, viivazel.
-
Konzu yhtysvirkehes ilmoitetah yhtenaigazesti tapahtujua libo
jälletysti tapahtujua teguo, sit virkehet eroitetah toine toizes
pilkuloil:
Lehti ruostunuh hil'l'azeh pakkuu, koivu alastoi säräittäy oksii.
Kirjau harakku sygyzyy čakkuau, vihmu pizaril ikkunah čoksau.
Jiävii talvi tavan pahan, tuuli pihua pyhkiy, vilu seinih
juhkau.
A ku yhtysvirkehen ozat oldaneh pitkät, kazvanuot, ga sit virkehien
välis käytetäh pilkuu čökkienke:
Ehtäs tuhu lundu siegloi, soitti tuuli tuohitorvel, nygöì pakkaine,
ku niegloil, puretlelou neniä, korvii.
Pakkaine ku tulipalo, taivasrandu ruskies mujus, huondestu myö joga
taloih suomittu on lumikujot. (V. Brendojev)
-
Konzu yhtysvirkehes toine virkeh sellittäy enzimästy,
tävvendäy sidä libo ilmoittau syydy, sit virkehien välis käytetäh
kaksosčöketty:
Ezinehet kaimattih oma formu: kai ozuttihes yhteläzekse muzavakse
tukukse.
Kaikin tietäh: sen ristikanzan syväin on avvoi toizele.
Kezäl kyläs minä en voi muata:joga kohtu on täyzi pin'oidu.
-
Konzu yhtysvirkehes toine virkeh ilmoittau midätah vastukohtastu
libo merkiččöy jällečysty, sit virkehien välis käytetäh viivastu:
Kezä andau - talvi ottau.
Huigien kaimuat - uuttu et lövvä.
Hallot kylyh kannettu, viriteksel varustettu, vuotan - käsky annetah.
Avain ikkunat - perti täydyi havvumečän aromuatoil.